ایاصوفیه یکی از بناهای مهم و معتبر تاریخی شهر استانبول است که در سال 360 میلادی با مرکنستانتیوس در شهر بیزانتیوم(قسطنطنیه) ایجاد گردید این بنا(کلیسا) در سال 204 سوخت اما در سال 415 مجدداٌ ساخته شد ولی باز این کلیسا در سال 532 آتش گرفت سرانجام به دستور یوستی نیانوس امپراطو روم شرقی در بین سالهای 532 تا 537 ساخته شد ولی بر اثر زلزله در سال 588 گنبد کلیسا فروریخت و بالاخره در سال 563 گنبدش ساخته شد.
این کلیسا چون در سال 1453 به تصرف ترکان عثمانی در آمد آثار مسیحیت آن را محو کردند و آن را به صورت مسجد درآوردند و در چهار نقطه از این ساختمان چهار گلدسته زیبا بن کردند. قطر گنبد 31 و ارتفاع آن 56 متر است. این بنای تاریخی اکنون به صورت موزه درآمده است.
استانبول بزرگترین شهر ترکیه(8953000 نفر) و از شهرهای بزرگ عالم و تنها شهر دنیاست که در دو قاره(آسیا – اروپا) قرار گرفته. این شهر بزرگ زیبا طی قرنها نام های مختلف داشته از جمله: بیزانتیوم، رم جدید، کنستانتین پل، قسطنطنیه.شهر استانبول در سال 658 ق – م ایجاد گشت پایتخت امپراطوری بیزانتین در قرن چهارم میلادی گردید تا اینکه در نیمه قرن پانزدهم شهر قسطنطنیه به دست سلاطین عثمانی افتاد و با اسلامبول – استانبول تغییر نام یافت و در روزگار امپراطوران عثمانیان کاخ ها، مساجد(بیش از پانصد) و کلیساها و بناهای باشکوه دیگر برافراشته شد. با اینکه چدین دهه که پایتخت کشور به آنکارا انتقال یافته با شهر استانبول همچنان پر رونق دارای بناهای بسیار مدرن و با عظمت فراوان و فعالیتهای فرهنگی و اقتصادی بسیار می باشد.
شهر استانبول دارای حدود م میلیون نفر جمعیت و مرکز مهم صنایع، علمی، و فرهنگی و بازرگانی است به طوری که 58% صنایع کشور ترکیه در آن متمرکز است.
شهر استانبول از قرنها پیش تاکنون مرکز خطوط ارتباطی و حمل و نقل و دفت و آمد بوده است بطوری که امروز با راه آهن، دریا و خشکی و هوا ارتباط فراوان و با اهمیتی با نقاط مختلف کشور و ممالک همجوار دارد.
پل بزرگ استانبول که دو قاره را به هم متصل می کند 5/1 کیلومتر طول و منظره ای جالب و دیدنی دارد و روزانه چند صد هزار اتومبیل از روی آن در رفت و آمد هستند.
ابا صوفی قسطنطنیه استانبول میان سالهای 532 تا 537 میلادی به فرمان یوستی نیانوس ساخته شد. این کلیسای بزرگ را آنتمیوس اهل تراس و ایزمدورس اهل میلتوس طراحی کردند. گنبد مرکزی آن بیش از 31 متر قطر دارد که پشت بند آن دو نیم گنبد است. که خود در هر پهلو بر یک تو رفتگی ستون دار کوچک قرار دارند. در طرفین فضای بسیار بزرگ مرکزی، با گنبدی به بلندی 56 متر از کف دو طبقه، راهه جانبی قرار دارد که بار گنبد را منتقل میکند به قوسهای عظیمی که سینه سردرهایی پر پنجره را در بر گرفته است. ردیف دیگری از پنجره در پائین و دور تا دور گنبد قرار دارد.