نظر یادت نره عزیز
.............................................................................................
آشنایی با رشته نقشه کشی معماری
| ||||||
......................................................
کلات نادری
كلات از توابع مشهد ميباشد و به دليل موقعيت خاص جغرافيايي و تاريخي خود در تمام طول تاريخ مورد توجه بوده است. از كلات و چرم در شاهنامه فردوسي در داستان فرود پسر سياوش بارها نام برده شده است و پس از آن در متون تاريخي ديگري مثل تاريخ يميني، حبيبالسير و ميهماننامه بخارا و سفرنامه از كلات ياد شده است. شكل كلات كه به واسطه احاطه شدن در ميان كوهها به حصاري ميماند، هميشه توجه سلاطين و امرا را جلب كرده است؛ چنانچه تيمور هفده بار سعي در فتح اين قلعه طبيعي داشته ولي ناموفق مانده است. كلات در شمال شرقي كوههاي هزار مسجد واقع است.
طول حصار طبيعي 12×36 كيلومتر و ارتفاع آن حدود 200 متر از سطح جلگه ميباشد. كلات به واسطه چند دربند يا راه ارتباطي به خارج مرتبط ميشود. اين دربندها شامل: دربند ژرف، قرانلو، ارغونشاه و دهچه است، و هر كدام داراي استحكامات دفاعي نيز بودهاند. بخش كلات شامل تعداد زيادي روستاي آباد است كه از ميان آنها لايين، چرم، ژرف، قلعه نو و خور را ميتوان نام برد. نژاد مردم اين منطقه مختلف است و در ميان آنها طوايفي از عرب، كرد، كرمانشاهي، لر، ترك و تركمن وجود دارد. اين طوايف اغلب به خاطر مرز داري توسط نادرشاه و ديگران به اين منطقه كوچانده شدهاند.
آب و هواي كلات در زمستان سرد و در تابستانها معتدل ميباشد. كلات داراي رودخانههاي متعددي است كه همه از كوههاي هزار مسجد جاري ميشوند و در مسير خود باغات ميوه و كشتزارهاي برنج را آبياري ميكنند. از ميان اين رودخانهها اغلب فصلياند ميتوان به رودخانههاي لايين، چرمسو، ايسيقسو، و علي بولاغ ژرف و قلعه نو اشاره كرد. كوههاي هزارمسجد در اين منطقه با بيشترين ارتفاع خود در قله 3200 متري آن، داراي سنگ چين به شكل مناره و ستون است. طبيعت اين منطقه بكر و دست نخورده و زيستگاه انواع وحوش ميباشد. مردم در منطقه كلات بيشتر به دامداري مشغولاند و توليدات آنها بيشتر پشم و پوست، لبنيات، و برنج است. فاصله كلات تا شهر مشهد 145 كيلومتر ميباشد.
::: آثار تاريخي كلات :::
:: عمارت خورشيد
عمارتي هشت ضلعي و سه طبقه است و در ميان باغي با جويها و خوصهاي متعدد قرار داشته و به روايت متون دوره قاجار پيش از آن كه كاخي براي امراي جلاير باشد، كه مدتي را در كلات زيستهاند، مقبره نادر بوده و به دستور وي ساخته شده است. دور تا دور بنا شامل هشت ايوان و دو ورودي است كه به اندرونيهاي متعدد وصل ميگردد. نماي ساختمان با سنگ قهوهاي خوشرنگي تزيين شده كه روي سنگها، حجاريهايي از نقش گل و ميوههاي گرمسيري ايجاد شده است، اين سنگها ظاهراً به دستور نادر از آذربايجان و مراغه بدين محل حمل شده است. در قسمتهاي شرقي بنا تصويري بر ديوار نقاشي شده و دور تا دور قسمت داخلي نيز با آيات سوره «عم يتسائلون» و نقاشيهاي داراي طلاكاري مزين شده است. زيرزمين تاريك قصر به محل خزانههاي نادر و احتمالاً زندانهايي موقتي يا محل دفن اختصاص داشته است و بعد از طبقه همكف، 66 ستون سنگي به شكل نيم استوانه طبقه سوم را تشكيل ميدهند كه شايد ساقه گنبدي باشد كه ساخته نشده است.
:: مسجد كوهگنبد
اين مسجد را از كارهاي دوران سلجوقي ميدانند و نادرشاه هم قسمتهايي از آن را ساخته است. گنبد ساقه بلندي دارد كه برگرداگرد آن سوره قرآن نوشته شده است. كاشيهاي آن زرد، آبي، سرمهاي، سفيد و قهوهاي رنگ است. گنبد دو پوشه دارد و كاشي كاري روي آن تقريباً از بين رفته است. فضاي زيرگنبد داراي هشت ضلع به طول 4 متر است. سنگ گوري با تاريخ 1246 در اين قسمت ديده ميشود. صحن مسجد با ابعاد 19×27 مستطيل شكل است و داراي چهار ايوان بزرگ ميباشد. ايوان ورودي داراي سنگ نوشتهاي است كه با نام تعميركننده آن كه از خاندان جلاير است، حكاكي شده است.
:: كتيبه نادري
اين كتيبه در مدخل دربند ارغونشاه قرار دارد. سنگ نوشتهاي با شعر تركي از «گلبن افشار» و در ثناي نادر پسر شمشير. ارتفاع كتيبه از سطح رودخانه 15 متر است و متن شعر داراي 24 بيت بوده و با حمد خدا شروع ميشود.
:: برجهاي نادري
اين برجها از گل، سنگ و آجر و براي نگهباني و كنترل رفت و آمد مردم به داخل قلعه ساخته شدهاند. تاريخ بناي آنها در فاصله سالهاي 1155 و 1160 است. ارتفاع برجي كه در كنار دربند ارغونشاه قرار دارد از كف رودخانه به 40متر ميرسد.
به غير از برجهاي متعدد، كتيبه، عمارت خورشيد و مسجد كبود، كلات داراي آثار تاريخي فراواني ميباشد. دروازههاي متعدد ورودي و دربندها، آب انبارهاي تاريخي كه در روستاي خشت ساخته شدهاند، 365 حوض آب، و سد نادري و لولههاي سنگي آب قرهسو كه در طول حدود 12هزار متر به شكل لوله ساخته شدهاند و آب قرهسو را به عمارت خورشيد سرازير ميكردهاند از جمله اين آثار است. در ازاي هر سنگ بين 30 تا60 سانتيمتر و قطر دايره آن يك متر است.
